Schatkamer van de Liemers, verhaal 21: Stoombierbrouwerij De Star in Duiven

Bierbrouwen is eeuwen oud. Kloosterlingen verstaan al vroeg de kunst om bier te maken en het gewone volk brouwt al in de Middeleeuwen thuis gerstenat voor eigen gebruik. Duiven heeft met Stoombierbrouwerij De Star ook een brouwhistorie. Een brouwerij waar stoom de moutmolen en de pompen aandrijft én de ketel verwarmt, wat het brouwproces en de bierkwaliteit ten goede komt.

Het is niet vanzelfsprekend dat er in Duiven een brouwerij komt. In 1487 krijgt de stad Zevenaar namelijk het alleenrecht om in de Liemers bier voor de verkoop te brouwen. Joannes Hansen trekt zich daar niets van aan en begint in 1704 doodleuk in Duiven een commerciële bierbrouwerij. Naar verluidt mag Hansen bier blijven brouwen én verkopen mits hij jaarlijks twaalf rijksdaalders accijns afdraagt aan Zevenaar. In 1740, kort voor zijn dood, verkoopt Hansen zijn bezittingen aan Peter Heijdendael. De rijke boerenzoon bezit vanaf dat moment de hofstede met brouwhuis, ketel en brouwgereedschap.

De productie is niet groot, veel boeren brouwen nog hun eigen bierconsumptie. Duiven ligt echter aan de Kleefsche Postweg, de verbindingsweg tussen Arnhem en Kleef, en dát is voor brouwer en tevens herbergier Heijdendael gunstig. De reizende passanten en overnachters in zijn herberg lusten graag een biertje wat zijn afzet vergroot. In 1797 neemt schoonzoon Evert Nass de brouwerij over, later opgevolgd door diens zoon Petrus Stephanus. Rond 1816 ligt de productie op zo’n 160 ton bier per jaar. In de winter brouwt men twee á drie keer per maand, in de zomer hooguit één keer. Bier is zomers niet goed houdbaar.

Vijf cent voor glas bier
Petrus Stephanus zit niet stil: rond 1850 gaat zijn bedrijf als een van de eerste Nederlandse brouwerijen ondergistend ‘Beiersch’ bier produceren. Dit bier, met een alcoholpercentage van 3 à 4 procent, wordt steeds populairder en is langer houdbaar dan het bovengistend Nederlands bier dat hij tot dan toe brouwt. Nu kan ook in de zomer volop worden gebrouwen. De benodigde mout wordt in eigen mouterij verwerkt, de hop komt in houten tonnen uit Beieren. De brouwerij groeit uit tot een van de belangrijkste in de provincie en het ‘Duivensch bier’ wordt een begrip. In de loop der jaren werken er acht tot twaalf mensen. Een liter bier kost begin 1900 drie stuivers, een glas bier vijf cent.

Voor de zoon
In 1876 komt de succesvolle brouwerij in handen van de Limburgse weduwe Otten, die de zaak koopt voor haar zoon Coenraad. Op de gevel van het brouwershuis komt C.C.G. Otten te staan. De brouwerij zelf heet De Star, in die tijd een veel gebruikte naam voor een bierbrouwerij. Coenraad Otten is, naar later blijkt, de laatste zelfstandige brouwer van De Star. Na de Eerste Wereldoorlog neemt Heineken de brouwerij over waarna in 1924 alle activiteiten om zelf bier te brouwen stoppen. Het bedrijf gaat verder als bierbottelarij en bierhandel van Heineken. Onder eigen merk worden nog wel limonades en mineraalwater gebotteld.

‘De Star’ blijft vooruitstrevend: als een van de eerste bedrijven in Duiven vervangt men in 1925 paard met wagen door de vrachtwagen. De ‘Okshoofden’, de houten biertonnen die met warme pek worden gedicht, worden eveneens vervangen. De levering aan de afnemer gebeurt voortaan in beugelflessen van ¾ tot 1 liter. Rond 1933 stopt het bottelen, het bedrijf wordt omgevormd tot agentschap van Heineken en daarmee drankenhandel voor de regio. Deze drankenhandel wordt rond 1960 verplaatst naar de Plaksestraat. Het voormalige brouwerijgebouw, op de plek waar nu Action zit, wordt in 1965 afgebroken. De brouwerij stilgelegd, het gebouw gesloopt, maar het gerucht blijft: Heinekens rode ster zou zijn ontleend aan De Star, de naam van de historische stoombierbrouwerij in Duiven.

Irma de Theije

Deze serie is een initiatief van De Liemers Helemaal Goed. Met medewerking van Kunstwerk! Liemers Museum en gesteund door Leven in de Liemers en het Prins Bernhard Fonds. Via vlogs en verhalen geven we op deze wijze een gezicht aan de geschiedenis van de Liemers.

FOTO’S Kunstwerk! Liemers Museum

Foto 1 – Prenttekening Jan de Beijer 1742, gezicht op Duiven met links rookpluim Stoombierbrouwerij De Star.

Foto 1 LM gezicht op Duiven met links brouwerij De Star prenttekening Jan de Beijer 1742

Foto 2 – Reproductie ansichtkaart uit 1905 tekst Stoombierbrouwerij De Star C.C.G. Otten Duiven bij Arnhem

Foto 2 LM reproductie ansichtkaart uit 1905 Stoombierbrouwerij De Star Duiven

Foto 3 – Reproductie ansichtkaart ca. 1900 Stoombierbrouwerij De Star.

Foto 3 LM reproductie ansichtkaart ca 1900 Stoombierbrouwerij De Star Duiven

BRONVERMELDING

Historische Kring Duiven-Groessen-Loo, blad Driepas 1985, nummers 1 en 2
Tijdschrift PINT-nieuws, nummer 153 april 2006, artikel over Stoombierbrouwerij De Star

Laatst aangepast opmaandag, 07 september 2020 16:28
  • Deel artikel met je vrienden

  • DLHG op Facebook

    1. DLHG Posts
    2. DLHG Comments
    next
    prev

    DLHG op Twitter

    1. @regiodeliemers
    2. #DLHG
    next
    prev

    Meld je aan voor de Nieuwsbriefen blijf eenvoudig op de hoogte

    Enkele malen per jaar versturen we een nieuwsbrief met een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen over de campagne de Liemers, helemaal goed!

    Volg de Liemers ook op Social Mediavoor de laatste nieuwtjes

    Om op de hoogte blijven van de laatste nieuwtjes kan je de Liemers, helemaal goed! ook via je favoriete social media volgen.

     

    Contact opnemenwe horen graag van je

    Heb je nog vragen of wil je meer informatie dan kan je per mail contact  opnemen. We helpen je dan graag verder!

    Inloggen or Aanmelden